23 July 2010
Հայաստան-Իրան. համագործակցության նոր եզրեր պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանների պահպանության ուղղությամբ
<<Էրեբունի>> պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանից տեղեկացնում են, որ
այսօր, հուլիսի 23-ին <<Էրեբունի>> պատմահնագիտական արգելոց-թանգարան է այցելել Հայաստանում Իրանի Իսլամական Հանրապետության դեսպանության մշակույթի խորհրդական պրն Մոհամմադ Շաքիբան: Այցի նպատակը ինչպես տարածաշրջանի նշանավոր հնագիտական հուշարձանի հետ ծանոթությունն ու հայկական հնագիտական ժառանգության բացահայտումն էր, այլև աշխատանքային մի շարք հարցերի քննարկումը:
Նշենք, որ Էրեբունին Ուրարտու պետության հյուսիսային սահմանի երկայնքով կառուցված ուրարտական հզոր բերդաքաղաքներից մեկն էր` կարևորագույն տնտեսական, քաղաքական ու մշակութային կենտրոն: Այն հիմնադրել է ուրարտական թագավոր Արգիշտի Ա-ն` մ. թ. ա. 782 թվականին և դարձրել թագավորանիստ: Էրեբունին եղել է ռազմարշավների հենակետ նաև Սարդուրի Բ և Ռուսա Ա արքաների օրոք: Անընդմեջ նվաճողական պատերազմների հորձանուտում Էրեբունին կործանվել է մ. թ. ա. 6-րդ դարում: Սակայն չկորցնելով իր ռազմաստրատեգիական դերն ու նշանակությունը, բերդաքաղաքը դարձել է Հայկական լեռնաշխարհում կազմավորված 18-րդ սատրապության կենտրոն` հայտնվելով Աքեմենյանների տիրապետության ներքո: Աքեմենյանները շարունակել են շինարարական լայնածավալ աշխատանքներն Էրեբունիում` Խալդի աստծո տաճարի 12-սյունանի նախամուտքը վերափոխելով սյունազարդ դահլիճի` ապադանայի, որի օրինակները շատ տարածված են Աքեմենյանների հնագույն մայրաքաղաք Պերսեպոլիսում: Աքեմենյան շրջանի բազմաթիվ գտածոներ` կավե ամանեղեն, խեցեղեն, անոթներ, ճարմանդներ, ապարանջաններ, ուլունքներ, սաղավարտներ, նետեր, վահաններ, արծաթե մետաղադրամներ և եղջերագավաթներ են հայտնաբերվել 1950-1968 թթ. Էրեբունիում իրականացված պեղումների 1-ին շրջանում:
Ելնելով Էրեբունի քաղաքատեղիի և իրանական համարժեք հուշարձանների պահպանության, վերականգնման և օգտագործման խնդիրների նույնականությունից, <<Էրեբունի>> պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի տնօրեն Գ. Գյուրջյանը և պրն Մ. Շաքիբան քննարկել են երկուստեք հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր: Արգելոց-թանգարանի տնօրենը մասնավորապես առաջարկել է համագործակցություն նախաձեռնել Իրանում պահպանվող համանման որևէ հնավայրի հետ, ինչպես նաև կարևորել է իրանական կողմի փորձը Պերսեպոլիսի օրինակով` հնավայրի նորովի հանրահռչակման համատեքստում: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել նաև դեպի միջնաբերդ այցելություններ կազմակերպելու նպատակով ավտոշարի ձեռքբերման շուրջ: